Zes lessen over storytelling die ik leerde van Robert McKee (deel 2)

Onlangs bezocht ik het seminar Storynomics (oftewel: Story in Business) van Hollywoodveteraan Robert McKee. In dit artikel beschrijf ik zes dingen die ik daar leerde. Zie voor de eerste drie: Zes lessen over storytelling die ik leerde van Robert McKee (deel 1).

Vier: ons brein is gemaakt voor verhalen
Ons brein is gemaakt om verhalen te verwerken en onthouden. Logisch, want we zagen in deel 1 dat verhalen onlosmakelijk verbonden zijn met verandering. En de geest negeert 99% van wat er via de zintuigen binnenkomt, maar besteedt wél veel aandacht aan verandering. Wat bekend en stabiel is, is immers veilig. Juist verandering kan evolutionair gezien een teken van gevaar zijn. Logisch dus, dat we verhalen veel beter onthouden dan feiten, en dat sommige verhalen al millennia lang doorverteld worden. Het deed me denken aan de fascinerende wereld van geheugen-kampioenen (die bestaan!). Zij gebruiken de aanleg van onze geest voor verhalen in de Memory Palace techniek die je ook tegenkomt in de avonturen van Sherlock Holmes. Feiten en cijfers verwerk je daarbij in een memorabel verhaal met echte personen, een duidelijke tijdlijn en precieze plaatsen. En dan blijkt ons brein veel meer te kunnen onthouden dan we ooit voor mogelijk hielden.

Vijf: elk verhaal is een metafoor voor jóuw verhaal

Een verhaal is een uitgebreide metafoor: een metafoor voor ons eigen leven. Het ‘object of desire’ waarnaar de hoofdpersoon streeft, datgene dat zijn leven in balans moet brengen, is symbool voor de dingen die we zelf najagen. Daarom werkt storytelling alleen als we ons kunnen verplaatsen in de hoofdpersoon. Die identificatie is een kwestie van empathie, niet noodzakelijk van sympathie, benadrukt McKee. Je hoeft de hoofdpersoon niet aardig te vinden, als die maar menselijk genoeg is om je in te kunnen verplaatsen. Daarbij is het belangrijk om te onthouden dat niemand zich kan identificeren met een overdog. Bedrijven die zichzelf als groot, sterk, geniaal én geliefd neerzetten in hun pogingen tot storytelling, slaan de plank dus mis.

Zes: een verhaal hoeft niet lang te zijn
Omdat ons brein voor verhalen gemaakt is, kan het ook uit fragmenten een verhaal construeren. Soms kan een regel een compleet verhaal oproepen: onze geest vult de rest in. Kijk maar naar de populaire six word stories. Ook de beste pay-offs in de reclame vertellen in enkele woorden een verhaal. Man Hungry, Ding-Dong Pizza! Story is vaak dus ook een spel van suggestie.

Return on Story

Wat mij betreft verdeelt de groeiende aandacht voor storytelling bedrijven en organisaties in twee groepen. De eerste houdt stug vast aan dogma’s en halfbegrepen inzichten uit de Powerpointcultuur: geen lange teksten, geen ‘maar’, nooit negatief zijn. Bij deze groep is storytelling slechts een nieuwe naam voor hun pocherige ‘Over Ons’ pagina en zal het resultaat verwaarloosbaar blijken. De tweede groep raakt z’n publiek met échte verhalen die worden onthouden en doorverteld. En plukt daarvan de vruchten: Return on Story.